سامانه نوبت دهی و چکاپ آنلاین دکتران
دکتران
سامانه نوبت دهی و چکاپ آنلاین پزشکی
پزشکان
بیمارستان ها
    اخبار مربوط
      شایع ترین علائم کم خونی و راه‌های درمان

      شایع ترین علائم کم خونی و راه‌های درمان

      0 دیدگاه 13 اردیبهشت 1403 چاپ خبر بازدید: 49
      کم خونی وضعیتی است که در آن تعداد یا عملکرد گلبول‌های قرمز، از میزان طبیعی آن کمتر است. گلبول‌های قرمز سلول‌های خونی هستند که مسئولیت انتقال اکسیژن از خون به سلول‌ها را بر عهده دارند.

      علائم کم خونی

      علائم کم خونی چیست؟ برای تشخیص این بیماری، مهم است که نسبت به نشانه‌های کم خونی آگاهی نسبی داشته باشیم. این علائم در افراد مختلف با شدت متفاوتی تظاهر می‌یابد.

      آشنایی با علایم کم خونی علائم مهم کم خونی 

      1)خستگی و ضعف

      خستگی‌ شایع‌ترین علامت کم خونی است. فرد اغلب این وضعیت را به صورت احساس خستگی، ضعف یا کمبود انرژی توصیف می‌کند. چرا کم خونی باعث خستگی می‌شود؟ خستگی در کم خونی ناشی از تامین ناکافی اکسیژن به بافت‌های بدن است. از آنجایی که گلبول‌های قرمز مسئول حمل و نقل اکسیژن هستند، کاهش تعداد یا عملکرد آن‌ها به این معنی است که اکسیژن کمتری به سلول‌ها رسیده و این امر تولید انرژی به ویژه در عضلات و سایر بافت‌های فعال بدن را به خطر می‌اندازد. ضعف می‌تواند از علائم کم خونی در کودکان نیز باشد.

      2)پوست رنگ پریده

      افراد مبتلا به کم خونی اغلب رنگ پریده‌ای دارند که روی پوست، ناخن‌ها، لثه‌ها و داخل پلک‌ها قابل مشاهده است. اما چرا؟ هموگلوبین باعث قرمزی رنگ خون می‌شود، بنابراین کاهش سطح هموگلوبین به دلیل کم‌خونی منجر به کم‌رنگ‌تر شدن خون شده که می‌تواند پوست را روشن‌تر از حد معمول نشان دهد. رنگ پریدگی به ویژه در نواحی با غشاهای مخاطی قابل مشاهده به دلیل بافت نازک، که معمولاً رگ‌های خونی را واضح‌تر نشان می‌دهد، قابل توجه است.

      3)تنگی‌نفس

      اختلال در تنفس یا تنگی‌نفس، به ویژه در حین ورزش یا فعالیت، از علائم شایع کم خونی است. این یافته به این دلیل رخ می‌دهد که بدن کمبود اکسیژن را با افزایش تعداد تنفس برای افزایش دریافت اکسیژن جبران می‌کند. در این شرایط قلب نیز با شدت بیشتری پمپ می‌کند تا اکسیژن موجود را به طور مؤثرتری به گردش درآورد. این امر می‌تواند منجر به تنگی‌نفس در هنگام فعالیت شود.

      4)سرگیجه یا سبکی سر

      بیماران کم خون ممکن است دچار سرگیجه یا احساس سبکی سر شوند. به ویژه در هنگام ایستادن سریع یا بعد از فعالیت بدنی. این علامت به دلیل کاهش اکسیژن‌رسانی به مغز است. تغییرات سریع در وضعیت بدن می‌تواند این احساس را تشدید کند زیرا فشار خون ممکن است به سرعت تنظیم نشود. در نتیجه اکسیژن‌رسانی کافی به مغز رخ نداده و این امر منجر به سرگیجه لحظه‌ای می‌شود.

      5)تپش قلب

      ضربان قلب نامنظم یا احساس تپش قلب می‌تواند در افراد مبتلا به کم خونی رخ دهد. به دلیل کاهش سطح اکسیژن، قلب باید سخت‌تر کار کند تا خون غنی از اکسیژن را در سراسر بدن پمپ کند. این وضعیت می‌تواند منجر به افزایش ضربان قلب و تپش قلب شود زیرا قلب تلاش می‌کند تا اکسیژن را برای خواسته‌های بدن تامین کند.

      6)سردی دست‌ها و پاهای سرد

      اندام‌های انتهایی مانند دست‌ها و پاها ممکن است در افراد مبتلا به کم خونی به طور غیرطبیعی سرد باشند. کاهش سطح اکسیژن می‌تواند منجر به گردش خون ضعیف، به‌ویژه در اندام‌ها شود. چرا که بدن تامین اکسیژن برای اندام‌های حیاتی مانند قلب و مغز را در اولویت قرار می‌دهد.

      7)سردرد

      سردرد از علائم کم خونی شایع است. سردردهای مکرر یا مزمن می‌تواند از علائم کم خونی باشد که اغلب با علائم دیگری مانند سرگیجه همزمان است. وقتی مغز به دلیل هموگلوبین کم یا تعداد گلبول‌های قرمز خون ناکافی اکسیژن دریافت نمی‌کند، دچار تغییرات عروقی خواهد شد. این تغییرات عروقی می‌توانند باعث سردرد شوند.

      سردرد ناشی از کم خونی سردرد ناشی از کم خونی

      8)مشکلات شناختی

      به دنبال کم خونی، مشکلات تمرکز، مشکلات حافظه و به طور کلی اختلال شناختی ممکن است ایجاد شود. عملکردهای شناختی برای عملکرد بهینه، به شدت به عرضه مداوم اکسیژن وابسته هستند. کم خونی این امر را مختل کرده و بر توانایی‌های شناختی و وضوح ذهنی تأثیر می‌گذارد.

      شناخت علائم کم خونی می‌تواند به تشخیص و درمان زودرس کم خونی کمک کند. بسته به شدت و علت زمینه‌ای، درمان‌ها ممکن است شامل تغییرات رژیم غذایی، مکمل‌ها، داروها یا درمان‌های پیچیده‌تر مانند انتقال خون یا پیوند مغز استخوان باشد. مداخله پزشکی اولیه برای مدیریت موثر علائم و جلوگیری از عوارض بسیار مهم است.

      علائم کم‌خونی، اهمیت تشخیص بیماری

      تشخیص و درمان کم خونی بسیار مهم است. علت اهمیت آن در درجه اول این است که درمان آن به طور قابل توجهی بر کیفیت زندگی و سلامت کلی تأثیر می‌گذارد. کم خونی با انواع مختلفی از عوارض همراه بوده و مدیریت آن برای حفظ عملکرد بدن و جلوگیری از تضعیف بیشتر سلامت ضروری است.

      در ادامه به مواردی از اهمیت درمان کم خونی می‌پردازیم.

      بهبود در سطح انرژی

      کم‌خونی به کاهش سطح انرژی منجر شده و در انجام فعالیت‌های روزمره اختلال ایجاد می‌کند. با تشخیص و درمان موثر کم خونی، فرد بهبودی قابل توجهی در سطح انرژی را تجربه می‌کند.

      جلوگیری از عوارض جدی سلامتی

      کم خونی درمان نشده می‌تواند منجر به مشکلات شدید سلامتی از جمله موارد زیر شود:

      مشکلات قلبی: قلب باید بیشتر کار کند تا خون بیشتری پمپ کرده و بتواند کمبود اکسیژن را جبران کند. این امر می‌تواند به بزرگ شدن قلب یا نارسایی قلبی منجر شود.

      عوارض بارداری: در زنان باردار، کم خونی شدید با زایمان زودرس و تولد نوزادان کم وزن مرتبط است.

      تأخیر رشد در کودکان: کم خونی مزمن در کودکان می‌تواند تکامل شناختی و رشد جسمی را مختل کند.

      علل شایع کم خونی تشخیص کم خونی

      بهبود و مدیریت شرایط مزمن

      کم خونی در همراهی با بیماری‌های مزمن مانند بیماری‌های کلیوی رخ می‌دهد. مدیریت صحیح کم خونی می‌تواند به کنترل علائم و بهبود نتایج در این شرایط کمک کند.

      افزایش عملکرد و ذهنی

      درمان موثر کم خونی می‌تواند عملکردهای شناختی را بازیابی کرده و تمرکز را بهبود بخشد، در نتیجه عملکرد کلی و عملکرد روزانه را افزایش می‌دهد.

      بهبود سلامت کلی و عملکرد ایمنی

      کم خونی می‌تواند سیستم ایمنی را تضعیف کرده و در مقابله با عوامل بیماری‌زا تداخل ایجاد کند. با اصلاح کم خونی، عملکرد سیستم ایمنی تقویت می‌شود.

      شناسایی بیماری زمینه‌ای

      تشخیص کم خونی می‌تواند به تشخیص بیماری‌های زمینه‌ای نهان مانند کمبود‌های تغذیه‌ای یا بیماری‌های خونی جدی‌تر مانند لوسمی یا لنفوم کمک کند. تشخیص زودهنگام این بیماری‌ها برای درمان موثر بسیار مهم است.

      انوع کم خونی

      1) کم خونی خفیف

      سطح هموگلوبین: به طور معمول ۱۰ تا ۱۲ گرم در دسی‌لیتر در زنان و ۱۰ تا ۱۳ گرم در دسی‌لیتر در مردان.

      درمان: اغلب اوقات، کم خونی خفیف را می‌توان با تغییرات رژیم غذایی و مکمل‌های خوراکی آهن کنترل کرد. افزایش مصرف غذاهای غنی از آهن (مانند گوشت قرمز، لوبیا و غلات غنی شده) و افزودن ویتامین C به رژیم غذایی برای افزایش جذب آهن، کمک کننده است. نظارت معمولاً کافی است مگر اینکه علائم بدتر شوند.

      2) کم خونی متوسط

      سطح هموگلوبین: به طور کلی بین ۸ تا ۱۰گرم در دسی‌لیتر.

      درمان: این سطح از کم‌خونی ممکن است به مکمل‌های قوی‌تر، از جمله دوزهای بالاتر آهن خوراکی، یا در برخی موارد، اگر بیمار به مکمل‌های خوراکی پاسخ ندهد یا نتواند آن را تحمل کند، نیاز به درمان آهن وریدی داشته باشد. علت کم خونی (مانند کمبود ویتامین، بیماری مزمن یا از دست دادن خون جزئی) نیز باید به طور خاص مورد توجه قرار گیرد.

      3) کم خونی شدید

      سطح هموگلوبین: کمتر از ۸ گرم در دسی‌لیتر.

      درمان: کم خونی شدید به احتمال زیاد نیاز به درمان با تزریق آهن داخل وریدی یا تزریق خون دارد، به خصوص اگر علائم شدید بوده یا علائم حیاتی فرد غیر پایدار باشد. درمان همچنین بر علت اصلی متمرکز است، که ممکن است شامل رسیدگی به بیماری مزمن، کنترل خونریزی، یا درمان تهاجمی‌تر باشد. در موارد کم‌خونی تهدید کننده زندگی، مداخله سریع با تزریق خون برای تثبیت سطح هموگلوبین حیاتی است.

      درمان کم خونی شدید درمان اورژانسی کم خونی شدید با تزریق خون

      ملاحظات خاص در درمان علائم کم خونی

      بیماری‌های مزمن: در شرایطی مانند بیماری مزمن کلیوی یا سرطان، درمان کم خونی ممکن است شامل عوامل محرک تولید خون نیز باشد تا به تحریک مغز استخوان برای تولید گلبول‌های قرمز بیشتر کمک کند.

      بهترین پزشکان درمان کم خونی

      مشکلات مغز استخوان و کم خونی همولیتیک: اگر کم خونی به دلیل نارسایی مغز استخوان یا همولیز قابل توجه باشد، درمان‌ها ممکن است شامل درمان سرکوب‌کننده سیستم ایمنی، کورتیکواستروئیدها یا درمان‌های پیشرفته‌تر مانند پیوند مغز استخوان باشد.

      کمبود ویتامین و مواد معدنی: کم خونی‌های ناشی از کمبود ویتامین‌هایی مانند B12 یا فولات به مکمل‌های خاصی از این مواد مغذی نیاز دارند.

      در همه موارد، نظارت منظم بر سطح هموگلوبین و سلامت کلی برای تعدیل درمان و اطمینان از پاسخ به درمان انتخابی ضروری است. همچنین بسیار مهم است که درمان با عواملی مانند سن، سلامت کلی، وجود سایر بیماری‌ها و علت خاص کم خونی، متناسب باشد.

      غذا‌های مضر برای کم خونی چیست؟

      از جمله مواد غذایی که می‌تواند جذب آهن را مختل کند می‌توان به لبنیات، سویا و توفو، شکلات، انگور و انار اشاره کرد. از مصرف همزمان این مواد غذایی با منابع آهن رژیم غذایی خود اجتناب کنید.

      جمع‌بندی

      کم خونی وضعیتی است که در آن تعداد یا عملکرد گلبول‌های قرمز، از میزان طبیعی آن کمتر است. گلبول‌های قرمز سلول‌های خونی هستند که مسئولیت انتقال اکسیژن از خون به سلول‌ها را بر عهده دارند. این امر منجر به کاهش ظرفیت خون برای حمل اکسیژن می‌شود. شدت کم خونی در افراد و در شرایط مختلف سلامتی متفاوت بوده و بسته به شدت و طول مدت ابتلا به آن، عوارض ایجاد شده متغیر است.

      انواع مختلفی از کم خونی وجود دارد. شایع‌ترین نوع کم خونی، کم خونی فقر آهن است. سایر انواع آن عبارتند از کم خونی ناشی از کمبود ویتامین B12 یا فولات، اختلالات ژنتیکی، بیماری‌های همولیتیک و مشکلات مغز استخوان. علائم کم خونی بسته به شدت و عامل زمینه‌ای آن می‌تواند متفاوت باشد. از علائم شایع و مهم کم خونی می‌توان ضعف و بیحالی، سردرد، سرگیجه و سبکی سر، عدم تمرکز و اختلال شناختی، رنگ‌پریدگی، تپش قلب، تنگی‌نفس بخصوص هنگام فعالیت و اندام‌های سرد اشاره کرد. مدیریت و درمان موثر کم خونی نیازمند تشخیص علت و بیماری زمینه‌ای عامل آن است.

      منابع:mayoclinic1، mayoclinic2

      درخواست آزمایش کم خونی